Letras para pagdating

Malalimang Pagtalakay Sa Kung Kailan Ba Talaga Ginagamit ang Rin/Din, Raw/Daw, Roon/Doon, Rito/Dito, Narito/Nandito, atbp.

2020.02.12 04:30 khayrirrw Malalimang Pagtalakay Sa Kung Kailan Ba Talaga Ginagamit ang Rin/Din, Raw/Daw, Roon/Doon, Rito/Dito, Narito/Nandito, atbp.

Kahit taong 2020 na ay mainit pa ring pinagdedebatehan ng mga lingguwista't dalubwika kung kailan nga ba ginagamit ang mga panghalip pamatlig na nagsisimula sa "r" o sa "d." Para mas mapadali ang diskusyon at mabawasan ang kalituhan, balikan natin ang pangunahing rason kung bakit nga ba nagkaroon ng "d duality" sa wikang Filipino. Ang tanging rason para dito ay upang mas mapadali ang pagbigkas sa parirala at pangungusap nang hindi mabulol ang nagsasalita. Dahil mahirap bigkasin ang magkakasunod na pantig na puro "r" o "d" ang simula ay naisipang gawing halinhinan ang dalawang letra. Ganoon din, kung ang salita ay nagtatapos sa katinig, may kahirapan din ang pagbigkas kung susundan ito ng salitang nagsisimula sa "d." Kaya kung susumahin at pagbabasehan ang ponetika bilang rason sa pagkakaroon ng duwalidad ng r at d pagdating sa panghalip pamatlig (demonstrative pronouns) ay makabubuo tayo ng listahan ng mga panuntunan kung kailan ginagamit ang r at d.
  1. Ang mga salitang nagtatapos sa [a, e, i, o, u, y] ay kadalasang sinusundan ng panghalip pamatlig na nagsisimula sa r (raw, roon, rito, atbp.) Halimbawa: isda raw ang palaka; nagtago roon ang pugita; ilapag mo riyan ang hipon
  2. Maliban na lamang kung ang letrang sinundan ng katinig [a,e,i,o,u] at malakatinig [y] ay "r" (bara, libro, baryo), at "d" ang dapat sumunod rito. Halimbawa: ang barya dito ay gawa sa tanso; inararo daw ng trak ang kundol; sa alambre din gawa ang bakod
  3. Dahil mahirap bigkasin ang salitang nagsisimula sa "r" kapag ang sinundan nito ay ang malapatinig na "w", ay sinusundan ito rapat ng "d". Halimbawa: bughaw daw ang mata niya; natagpuan daw roon ang ebidensiya; sisiw daw ang laman ng itlog
  4. Ang mga salitang nagtatapos sa katinig (maliban sa nagtatapos sa malapatinig "y" at katinig na "d") ay laging sinusundan ng pamatlig na nagsisimula sa "d." Halimbawa: pumasok dito ang reyna
  5. Ang salitang nagtatapos sa katinig "d" ay sinusundan ng pamatlig na nagsisimula sa "r." Halimbawa: sa silid raw na iyon ay may multo; lumantad rin sa wakas ang totoo
  6. Ang salitang nagtapos sa katinig subalit may patinig at katinig na "d" bago rito ay maaaring sundan ng pamatlig na nagsisimula sa "r." Halimbawa: naghandog raw sila ng bisiro; may bundok rito sa isla
  7. Ginagamit ang "narito, nariyan, naroon" kapag sinusundan ito ng salitang nagsisimula sa patinig tulad ng "ang, ito(ng), iyon(g), o, at, ay". Halimbawa: narito ang hinahanap mo; naroon iyong suklay ko?
  8. Ginagamit ang "nandito, nandoon, nandiyan" kung sinusundan ito ng salitang nagsisimula sa katinig tulad ng "sa, si, siya, sila, ka, kami". Halimbawa: nandoon sa labas ang bola; nandito ka lang pala; nandiyan kami kanina
References: KWF Manwal sa Masinop na Pagsulat
submitted by khayrirrw to Tagalog [link] [comments]